cccc talab anzali

از جمله زیباترین مناظر آبی گیلان، تالاب انزلی است‌. زیبایی‌های همه‌ جانبه تالاب از طلوع خورشید تا لحظه غروب آفتاب، موجب شده تا این تالاب نگین درخشان طبیعت گیلان باشد. اما در این میان، متأسفانه تالاب انزلی میزبان ناخواسته گیاهی غیربومی به نام «آزولا» شده که اکوسیستم آنجا را به خطر انداخته است.

در تالاب انزلی پرندگانی چون باکلان بزرگ، عقاب دریایی دم سفید جوجه‌آوری می‌کنند و همه ساله پذیرای شمار بسیاری قو، غاز، اردک، کیشم، حواصیل، چنگر معمولی است که در بخش‌های گوناگون تالاب زمستان ‌گذرانی می‌کنند.

تالاب انزلی از تالاب‌های کم عمق و شیرین است و با یک مرز شنی به پهنای نزدیک یک ‌متر از دریای خزر (به جز در یک منطقه گلوگاهی) جدا شده است. از گیاهان تالاب انزلی می‌توان به نی، اسپرغان، لویی، سیرپوس، علف هفت بندپهن، تیرکمان آبی و پونه آبی اشاره کرد که غیر از نواحی تالابی، گاهی ارتفاع نی‌ها در این تالاب به شش متر هم می‌رسد.

«آزولا» با نام علمی ‏Azolla filiculoides‎‏ یک علف هرز مهم آبزی شناور به شمار می‌رود که سطح وسیعی از تالاب انزلی را اشغال کرده است. رشد بیش از اندازه این گیاه در تالاب انزلی،‏ موجب دخالت در استفاده از منابع آب توسط انسان،‏ تأثیر نامطلوب بر کیفیت آب و ایجاد مشکلات اکولوژیکی بر سایر گونه‌های گیاهی و جانوری شده است. آزولا با رشد سریع و زمان کوتاه دو برابر شدن، دارای قدرت بالایی برای گرفتن نفس‌های آبزیان تالاب انزلی است. این گیاه غیر بومی‏ با پرده‌ای به ضخامت ۱۰ سانتی‌متر سطح تالاب ‌انزلی را سبز کرده ‌و از رسیدن نور خورسید به سطوح زیرین آب جلوگیری می‌کند.

در سال ۱۳۶۳ جلبک غیربومی آزولا توسط سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران و سازمان کشاورزی از کشور فیلیپین ‌شد و با اهداف تولید علوفه برای دام و طیور و تهیه کود سبز برای مزارع برنج استان گیلان در منطقه رها‌سازی شد و از آنجا به تالاب انزلی راه یافت.

آزولا سال‌ها پیش‌ به این علت در تالاب انزلی رها شد، تا به واسطه رشد خوب و ارزش تغذیه‌ای بالا، به عنوان علوفه برای دام‌‌ها استحصال شود؛ اما نه تنها سودی برای دامداران حاشیه تالاب نداشت، بلکه همچون طناب داری در گردن تالاب انزلی انداخته شد. نبود رقیب غذایی و دشمن طبیعی برای آزولا که از جنوب شرقی آسیا آمده بود، موجب شد تا در چشم بر هم زدنی تمامی عرصه آبی تالاب پوشیده از آزولاها شود. وجود فاضلاب‌های خانگی، صنعتی و کشاورزی، رشد و پراکنش سریع این هیولای تالاب را شکوفا‌تر کرده است. لایه نفوذ ناپذیری که آزولا‌ها در سطح آب انزلی پدید آورده‌اند، سال‌هاست راه تنفسی موجودات این تالاب را تنگ کرده است.

بسیاری از این آبزیان مانند انواع ماهی‌ شامل اردک ماهی، سوف، سیم در اثر کمبود اکسیژن تلف شدند. سال‌ها پیش، صید اردک ماهی و سوف برای ماهیگیران، عادی بود، ولی امروز صیادان برای دیدن این آبزیان به دنبال معجزه هستند.

resized_267867_894

این گیاه کوچک از نظر فیزیولوژیکی در سطح آب زندگی می‌کند و قرار گرفتن هزاران قطعه از این گیاه در کنار هم، سطحی موکت مانند را درست کرده که تنها با رنگ سبز و سرخش، زیبایی بصری دارد.

گیاه آزولا از جمله گیاهان نادری است که به دلیل جذب ازت هوا وانتقال آن به خاک، باعث غنی شدن خاک‌های زراعی فقیر شده و اگر بموقع از این گیاه استفاده شود از رشد گیاهان هرز در مزرعه جلوگیری می‌شود.

آزولا ریشه‌های چند میلی‌متری دارد که در سطح آب و مناطق مرطوب به سرعت رشد می‌کند و جوانه‌هایی روی گیاه قدیمی‌تر می‌روید و با پوشاندن گیاهان زیرین از آنها به عنوان منابع غذایی استفاده می‌کنند. جریان‌های آب و پرندگان به آسانی باعث جابجایی آزولا می‌شوند. در نتیجه این گیاه در مدت کوتاهی، منطقه گسترده‌‌ای را فرا می‌گیرد. با توجه به این موضوعات‌ اگر رشد گیاه آزولا با شیوه مناسب کنترل نشود، به دلیل برخورداری از مزیت رشد سریع، به عنوان عامل خسارت در حوزه کشاورزی و محیط زیست عمل می‌کند.

بررسی‌ها حاکی است، این گیاه آبزی در سال‌های اخیر به دلیل برخی سهل‌انگاری‌ها به برکه‌ها، آبگیرها و رود‌خانه‌ها راه یافته و از این طریق از تالاب انزلی سردرآورده و به معضلی برای حیات تالاب تبدیل شده است.

هم‌اکنون بهترین روش برای پاک‌سازی تالاب انزلی از این گیاه، روش جمع‌آوری با ابزار مکانیکی است، زیرا این گیاه در سطح آب بوده و به آسانی‌ قابل جمع‌آوری است.

آنچه از تحقیقات در این زمینه بر‌می‌آید، این است که جلبک آزولا ـ که سال‌های متمادی‌ مهمان ناخوانده آبگیرهای گیلان است ـ همچنان به رشد و نمو خود ادامه داده و به یک معضل زیستی تبدیل شده است؛ بنابراین، بدیهی است برنامه‌ریزی مناسب، بهره گیری از توانایی‌های مهندسی و فنی و سرانجام تعامل همه سازمان‌های مرتبط، می‌تواند گامی مهم در تبدیل این تهدید به فرصت شود. فراموش نکنیم تکثیر راحت، تولید مداوم و منظم و عدم نیاز به شرایط ویژه نگهداری، از ویژگی‌های این گیاه است که امکان بهره‌گیری مناسب از آن را آسان‌تر می‌کند.

این تالاب که محل تخم‌ریزی آبزیان و پناهگاه ‌پرندگان بومی و مهاجر است، از سال ۱۳۵۴ جزو تالاب‌های بین‌المللی معرفی شد و به دلیل اینکه مهمترین منبع تکثیر و تولید ماهیان خاویاری و استخوانی دریای خزر بود، تحت حفاظت قرار گرفت؛ اما امروز وضعیت اسفبار آلودگی و تخریب این تالاب که روزگاری بسیار مستعد بود، جایی برای صحبت باقی نگذاشته است.

شاید انتظار برای تغییر دولت و اجرای برنامه‌های جدید زیست محیطی قابل تحمل باشد، ولی شک نداشته باشید که تالاب انزلی آنقدر‌ها فرصت ندارد که دولت‌ها بیایند و بروند تا فکری برایش کنند. بی‌گمان حتی یک روز هم گذشت زمان برای حیات تالاب انزلی حیاتی است.

ارسال دیدگاه

کاربر گرامی انزلی کلاب لطفا عدد را در کادر زیر وارد کنید *

guilak

گیلک

۱۹ تیر ۱۳۹۲

اخر تا کی مردم باید در وصف تالاب و وضعیت اسفبار آن مطلب بنویسند و هیچکس گوشش بدهکار نباشد؟فکر میکنم که به دلایل گوناگون اصلا امیدی به مسئولان محلی و راهکارهای سمیناری فعلی انها نیست.برای حل معضلات تالاب نیاز مبرم به عزم و اراده انقلابی و ملی است.بنابراین به شخصی شجاع و کارامد و با درایت نیاز است که مسئولان ارشد کشور راقانع کند و با توضیحات لازم ترغیب به مساعدت در انجام این امر خطیر نماید.این تالاب با ارزش و زیبا به همه ایرانیان تعلق دارد و مگر می شود همه ما ایرانیان همانند مسئولان گیلانی نسبت به این میراث گرانبها بی تفاوت باشیم.ای مردان با همتی که در بیابانها و حاشیه کویرهای این سرزمین زندگی میکنید و برای بدست اوردن قطره آبی که به جانی می ارزد اعماق زمین را می کاوید و قدر و ارزش این نعمت خداوندی را بهتر درک می کنید. شما همت کنید و کاری برای احیای این تالاب انجام دهید.ما به این نتیجه رسیده ایم که مسئولان محلی و استانی ما نمی توانندو یا نمی خواهند . شما ای هموطنان عزیز از سیستان و یزد و کرمان و اصفهان و کاشان و قم بیایید .مقدمتان گلباران.

پاسخ

همراه

۱۹ تیر ۱۳۹۲

واقعا کنترل این گیاه سخته.
به همین ساگیها امکان پذیر نیست.
مخصوصا برای مسئولینی که کار عادی خوشونو به سختی انجام میدن و یا لطف میکنن انجام نمیدن

پاسخ

علی مهدی زاده

۱۹ تیر ۱۳۹۲

باسلام
به عنوان یک انزلیچی در مورد معضل آزولا و رشد چشمگیر آن در سطح تالاب و روش حمع اوری آن از سال ۸۸ پیگیری های زیادی از طرف اینجانب و یک مجموعه علمی و فنی و مهندسی انجام شد، طرحی که هدف آن تبدیل معضل و تهدید آزولا به فرصت بود و جمع اوری مکانیکی آن تنها را پیش رو ، ولی متاسفانه با تمام مکاتبات و اعلام امادگی و تلاش هایی که صورت گرفت متاسفانه هیچ سازمان و نهادی متولی امر نشد ، محیط زیست، جهادکشاورزی، استانداری و… وبیشتر در مسیر انداختن توپ به زمین دیگری پیش رفت. باز هم امیدوارم یک سازمان به جای استفاده از مشاوره های نادرست با بهره گیری از توانمندی داخلی و افراد توانمند گامی دز این جهت بردارد. در تالابی که امروزه اخبار مختلفی از نابودی آن به گوش می رسد پتانسیل زیادی وجود دارد ولی همه خوب حرف می زنند ولی عمل وجود ندارد.

پاسخ

guilak

گیلک

۱۹ تیر ۱۳۹۲

با سلام جناب مهدی زاده عزیز.به عبارت زیبایی اشاره داشتید:” تبدیل معضل ازولا به فرصت.” میگویند از این گیاه برای خوراک دام استفاده می شود.بنده چون در این زمینه تخصص و تجربه ای ندارم می پرسم :ایا نمیتوانیم با جمع اوری فیزیکی این گیاه انرا جمع اوری و بسته بندی کنیم و چه می دانم خشک و یا فراوری یا تبدیل کنیم و به دامداریها و جاهای مصرف کننده دیگر بدهیم و از این طریق با یک تیر چند هدف بزنیم؟ به عبارتی عده ای از جوانان مشغول شوند و درامد زایی شود و تالاب زیبای شهرمان را از این بختک نجات بدهیم؟

پاسخ

انزلی نوشت... پاسخ در تاريخ تیر ۲۸ام, ۱۳۹۲ ۰۱:۰۷:

گیلک عزیز با سلام
بنده هم به صورت اختصاصی چیزی در مورد پیشگیری از ازدیاد آزولا نمیدونم اما تا اونجا که میدونم تنها راه عملی که در ایران جواب میده جمع آوری مکانیکی آزولا از سطح تالاب هستش یه مدتی هم گویا مسئولین این کار رو انجام دادن اما سرعت پیشروی آزولا خیلی بیشتر از سرعت کار جمع آوری مکانیکی بود به همین دلیل از جمع آوریش صرف نظر شد. یه راه دیگه هم جدیدا پیدا شده که استفاده از یک نوع حشره هستش که از اینا تغذیه میکنه و میتونه جلوی ازدیاد اینارو بگیره اما چون معمولا تو ایران رسم اینه اول یه کاری رو انجام میدن و بعد عوقب و جوانب اونو در نظر میگیرن (مث همین آزولا که اول واسه افزایش سطح کشت برنج و غنی سازی ازت از فیلیپین آوردن و حالا نمیتونن کنترلش کنن) واسه همین میترسن بدون مطالعه این حشرات رو استفاده کنن و ماجرای همین آزولا اینبار برای این حشرات وارداتی رخ بده واسه همین این کار رو هم جرات نمیکنن انجام بدن. در مورد استفاده خوراکی برای دام درسته میشه ازش استفاده کرد واسه خوراک دام. اما چون گیلان و بخصوص انزلی به اون صورت تو کار دامداری نیست واسه افراد صرف نمیکنه که اینارو جمع کنن خشک کنن بار بزنن و به استانهای اردبیل و .. که دامداری اونجا رونق داره بفرستن. ضمن اینکه دامدارهای اونجا و حتی خیلی از دامداریهای صنعتی ایران اصلا نمیدونن آزولا چی هستش و ریسک نمیکنن به جیره دامهاشون اضافه کنن. ترجیح میدن از همون کاه و کلش و کنجاله سویا و .. استفاده کنن. ببخشید پرگویی شد امیدوارم توضیحاتم مفید بوده باشه. پیروز باشید

guilak

گیلک

۱۹ تیر ۱۳۹۲

با سلام و سپاس از توضیحات کامل شما.موفق و سرافراز باشید.

پاسخ

علی مهدی زاده

۱۹ تیر ۱۳۹۲

باسلام خدمت گیلک و انزلی عزیز دوستان طبق مطالعه و بررسی که انجام شد در صورت حمایت و سرمایه گذاری اولیه یک سازمان و در جهت انجام یک طرح کاربردی می توان چرخه ای ایجاد کرد که از آزولا که ناخواسته آمده و فعلا میهمانی است که میزبان شده به نحو احسن استفاده کرد . همانطور که اشاره کردید از این گیاه به عنوان جیره غذایی دام ، کمپوست، تغذیه ماهیان در استخر پرورش ماهی و… که کاربردهای بسیاری دارد و با فراروری مناسب استفاده نمود البته تمام این مسائل نیاز به تشکیل یک تیم بین رشته ای شامل رشته های مختلف فنی و مهندسی مکانیک و علوم دامی و کشاورزی و محیط زیست و… می باشد و بطور حتم شدنی است و می تواند به صورت یک زمینه اشتغال زایی باشد در دنیای امروز کشورها و شرکتهایی پیشرفت می کنند که به بهترین شکل ممکن تهدید را به فرصت تبدیل کنند ولی متاسفانه ما از نعمتها هم نمی توانیم به عنوان فرصت استفاده کنیم

پاسخ

guilak

گیلک

۱۹ تیر ۱۳۹۲

با سلام و تشکر ..برای شما جناب آقای مهدی زاده و همه همفکران و همراهانتان ارزوی سلامتی و موفقیت دارم.امیدوارم خداوند هیچیک از کسانی را که کاری جز مانع تراشی بلد نیستند در مسیرتان قرار ندهدو در پیچ و خم بوروکراسی اداری گرفتار نشوید.تا بتوانید همه مشکلات و تنگناهای زندگی اجتماعی و خصوصی را به فرصت تبدیل کنید.خداوند سعادت خدمت به خلق را به شما عطا فرماید.

پاسخ