2anzali

چرا برخی شهرهای ایران با وجود ثروت عظیم هنوز فقیرند؟ گفت و گو با دکتر ایمانی جاجرمی: مدیریت شهری پاسخ گوی معضلات نیست.
یک استاد جامعه شناسی شهری، با بیان اینکه بیشتر شهرهای کشور با بحران اساسی توسعه انسانی مواجه است گفت: اگر چه ما در کشور با بحران توسعه شهری مواجه هستیم و بیشتر شهرهای ما اعم از کلان شهرها هنوز به توسعه نرسیده است، اما این نابرابری توسعه در برخی از شهرهای با وجود تامین چرخ اقتصادی کشور بسیار مشهود است و در صورتی که سازکارهای جدی اتفاق نیفتد کل کشور با معضل روبرو می شود.
دکتر حسین ایمانی جاجرمی، ضمن تعریفی از توسعه شهری افزود: معمولا توسعه شهری زمانی اتفاق می افتد که شهروندان در حوزه های مختلف فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، ورزشی و آموزشی امکان انتخاب های مختلفی را داشته باشند و همچنین در شهر توسعه یافته مسئله محیط زیست مهم و افراد تعامل بهتری با منابع اطراف خود دارند. در واقع به منابع طبیعی و محیطی آسیبی وارد نمی شود و از نظر اجتماعی نیز عدالت اجتماعی در بین تمامی شهروندان وجود دارد و هیچ فردی دچار ترد اجتماعی نمی کند.
وی در ادامه با تاکید بر اینکه بسیاری از شهرهای ایران به توسعه واقعی نرسیده است تصریح کرد: در بررسی توسعه شهری نباید همواره شهر را به عنوان یک واحد مجاز در نظر گرفت، برای بررسی این مقوله باید جایگاه آن شهر با ساختار ملی کشور و همچنین تمامی آن منطقه یعنی شهرها و روستاهای اطراف را بررسی نمود، متاسفانه در بررسی توسعه شهری ایران، هنوز این روابط و ساختارها تعریف نشده است، این نوع آشفتگی در تعریف توسعه شهری، باعث شده است ما با پدیده ی خالی شدن یا مرگ روستاها در اثر مهاجرت مواجه باشیم.
بحران توسعه شهری در ایران
این استاد دانشگاه تهران، با بیان اینکه کشور ما با بحران توسعه شهری مواجه است گفت: معمولا تصورها در خصوص توسعه شهری بر این است که هر شهری که برج های آسمان خراش، اتوبان ها، مراکز تجاری گسترده و ماشین های لوکس داشته باشد آن شهر توسعه یافته است، تصوری که در خصوص شهر تهران و سایر کلان شهرها همواره وجود دارد. اگر چه نمی توان میزان توسعه برخی کلان شهرها را با شهری جنوبی و غربی کشور نظیر کردستان، خوزستان، کرمانشاه، ایلام و حتی مشهد برابر دانست و نابرابری توسعه به وضوح در این شهرها دیده می شود، اما همان کلان شهرها مثل تهران نیز که به نظر خیلی ها توسعه یافته است با بحران توسعه مواجه هستند، بطور کلی باید گفت هیچ کدام از شهرهای ایران به توسعه واقعی نرسیده اند.
ستاد ملی توانمندسازی شهرها در کشور تعطیل است
دکتر جاجرمی یادآور شد: ایران با کمک بانک جهانی مرکزی را با عنوان “ستاد ملی توانمدسازی” در کشور دایر کرد که به بهسازی و رفع نابرابری های توسعه درشهرها بخصوص شهرهای جدید بپردازد، که البته در دوران دولت اصلاحات بصورت بسیار فعالانه کار می کرد اما در دوره دولت نهم و دهم بطور کلی تعطیل شد و در دولت کنونی هم اقدامی در جهت فعال سازی آن انجام نشده است. در واقع چارچوب های قانونی در کشور ما برای توسعه شهری وجود دارد اما در واقعیت فعلی با فقر و نابرابری های شهری، آلودگی محیط زیست، اتلاف انرژی و معضلات دیگر مواجه هستیم.
غالب شدن پول محوری بر الگوهای توسعه شهری ایران
به گفته وی در نظریه های جدید توسعه شهری، توسعه اقتصادی مرسوم در شهرها( برج، اتوبان) رد شده است و تنها به کیفیت زندگی انسان ها یا همان توسعه انسانی یعنی امید به زندگی، میزان دسترسی به منابع آموزشی، اشتغال، بهداشت، تفریح، ورزش و غیره توجه می شود، این در حالی است که در کشور ما به جای اینکه شهرها را برای زندگی انسان ها مساعد کنیم با ساخت اتوبان و جاده برای تردد اتومیل ها و همچنین سرمایه داران مساعد می کنیم. بطوریکه پول محوری بر الگوهای توسعه شهری ما غالب شده است.
وظیفه مدیریت شهری در کشور مشخص نیست
دکتر جاجرمی وابستگی شهرهای ایران به درآمدهای نفتی و همچنین بحران مدیریت شهری را از مهم ترین دلایل عدم توسعه یافتگی شهرها برشمرد و اظهار کرد: متاسفانه شهرهای کشور ما به شدت به درآمدهای نفتی، شهرفروشی و ضابطه فروشی وابسته هستند و تکلیف و وظیفه مدیریت شهری در ایران هنوز مشخص نشده است و در واقع ما شهرها را به شهرداری ها فروخته ایم اما منابع کافی در اختیار آنها قرار ندادیم در نتیجه شهرداری ها هم اقدام به فروش ضابطه شهری( زمین های اطراف شهر)، مناطق طبیعی و طرح شهری می کنند در نتیجه مشاهده می کنیم که محیط زیست در شهرها تخریب می شوند و شهرداری ها تنها با تبدیل مناطق طبیعی به مناطق تجاری در حال درآمدزایی از شهرها هستند.
لزوم تدوین سیاست های ملی مشخص در حوزه مدیریت شهری
این استاد جامعه شناسی توسعه شهری، با بیان اینکه باید نقش سلسله مراتب شهری و تکلیف مدیریت شهری در سیاست های ملی کشور مشخص شود افزود: متاسفانه در ایران فضای شهری به مدیریت شهری فروخته می شود اما شهرداری ها نسبت به آموزش، فرهنگ، اقتصاد و ورزش شهر وظیفه ای ندارند و این وظایف بین سازمان های مختلف دولتی تقسیم بندی شده است و هر سازمانی نیز ساز خودش را در این زمینه می زند، در صورتی که در تمام کشورهای پیشرفته انجام همه امور محلی در همه زمینه ها یعنی اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، آموزشی و ورزشی بر عهده مدیریت محلی است، و به نسبت آن نیز مدیریت شهری موظف به پاسخ گویی است، بنابراین باید یک سیاست ملی تعریف شود تا ضمن مشخص شدن سلسله مراتب شهری، تکلیف مدیریت شهری نیز مشخص شود.
مدیریت شهری در ایران پاسخ گوی معضلات نیست
وی در ادامه با اشاره بر اینکه در شهرهای ایران مدیریت پاسخ گو وجود ندارد گفت: مدیریت شهرها در کشور در برابر وقوع انواع بحران ها و بروز انواع مشکلات پاسخ گو نیستند، در واقع ما اگر مدیریت پاسخ گو داشتیم نباید در شهری که مدارس بی کیفیت دارد برج های بلند( برج میلاد) ساخته شود، در واقع به جای توجه به کیفیت آموزش، منابع صرف ساخت ساختمان های لوکس می شوند، در واقع ما با نوعی آشفتگی مدیریت شهری مواجه هستیم و کسب منابع مالی تنها هدف شهرداران ما قرار گرفته است.
چرا برخی از شهرهای کشور با وجود تروث عظیم هنوز فقیرند؟
جاجرمی همچنین به ثروت عظیم و منابع نفتی برخی استان های جنوبی کشور اشاره کرد و افزود: متاسفانه برخی استان های کشور نظیر خوزستان، با وجود اینکه چرخ اقتصاد کل کشور را تامین می کنند به دلیل بی توجهی مسوولان و مدیران شهری به کیفیت زندگی افراد، هنوز به ابتدایی ترین شاخص های توسعه شهری هم دست نیافته اند، در واقع هدف از کسب منابع اقتصادی در توسعه شهری باید ارتقاء کیفیت زندگی شهروندان باشد و از این منابع در جهت رضایتمندی و توسعه شهری مردم استفاده کنیم. در حالی که هیچ اهمیتی به کیفیت زندگی مردم در شهرها بخصوص شهرهای ذکر شده داده نمی شوند و شهرداران ما خود را یک شرکت خصوصی اقتصادی فرض می کنند و تنها در زمینه میزان درآمدزایی خود گزارش می دهند نه در زمینه اقدامات انجام شده در حوزه کیفیت زندگی.
نقش عوامل انسانی در تغییر الگوی توسعه شهری
این استاد دانشگاه تهران، در پاسخ به این سوال که شهروندان چگونه می توانند در توسعه شهری خود نقش داشته باشند و اینکه آیا آنها می توانند اوضاع نابسامان شهری را تغییر دهند؟ تصریح کرد: اعتراض و شروع حرکت های مردمی برای تغییر اوضاع و رسیدن به وضعیت مطلوب ظرفیت و نهاد را می طلبد، در شهرهای ما تنها انتخابات شورای شهرها برای مردم فراهم است، در واقع ظرفیت ها برای تغییر الگوی توسعه نیافتگی به سمت توسعه در شهرهای ما اندک است، ما هنوز اعتراض به سیاست های شهری( تخریب محیط زیست، تجاری سازی شهر) را حق مردم نمی دانیم و کوچکترین اعتراض نوعی رفتار سیاسی تلقی می شود. بنابراین باید فضاهای عمومی نظیر تشکل های مردمی و سازمان های مردم نهاد برای اعتراض در شهرها وجود داشته باشد و نگاههای منفی در زمینه اعتراض در کشور ما باید برطرف شود در این صورت است که مردم می توانند در توسعه شهری خود موثر باشد.
در ساختارهای توسعه شهری ابتدا به اقلیت ها توجه شود
در جامعه توسعه یافته اقوام و مذاهب اقلیت باید احساس رضایت داشته باشتد
دکتر جاجرمی با بیان اینکه ساختارهای توسعه شهری نباید طوری باشد که گروه اقلیت احساس نابرابری کنند اظهار کرد: با توجه به وجود اختلاف قومی، آیینی، مذهبی و زبانی در برخی شهرهای کشورما، لازم است چارچوب های سازمانی و اداری در زمینه توسعه عادلانه باشند و از این تفاوت ها به عنوان یک فرصت بهره ببرد، چرا که در جامعه توسعه یافته همواره اقوام و مذاهب اقلیت باید احساس رضایت از وضعیت موجود داشته باشد، و نباید ساختارهای شهری ما طوری باشد که اقلیت احساس بی عدالتی و نابرابری کنند. اگر چه نگاه تعصب گرایانه در کشور ما وجود ندارند و سازو کارهای توسعه تقریبا ملی است اما اشتباهات اساسی در این زمینه وجود دارد که در صورتی عدم رفع آن، کل کشور را با معضل اساسی مواجه می کند.
ضرورت بررسی سالانه وضعیت کیفیت زندگی در شهرهای کشور
این استاد جامعه شناسی شهری در پایان پیشتهاد کرد: لازم است وزارت کشور و یا راه و شهرسازی هر ساله گزارش کیفیت زندگی را برای شهرهای بزرگ تهیه کنند تا مشخص شود وضعیت کیفیت زندگی و توسعه انسانی در آن شهر به چه صورت است؟ از این طریق تاثیر اقدامات مدیریت شهری نیز روشن و نواقص جبران می شود، در غیر اینصورت مسئله توسعه انسانی در شهرهای ما محقق نخواهد شد.
گفت وگو از طاهره مرادی- شفقنا زندگی

ارسال دیدگاه

کاربر گرامی انزلی کلاب لطفا عدد را در کادر زیر وارد کنید *

مهدی

۷ فروردین ۱۳۹۴

هزاران چرا داریم که جوابی نداریم براش اینم روش

پاسخ

حمید رضا

۷ فروردین ۱۳۹۴

سلام علیکم

پیشنهاد میکنم صدای مجلس از رادیو فرهنگ را گوش کنید تا حدودی به جواب نزدیک می شوید بسیاری از شهرها نمایندگانی دارند که هر وقت صدای مجلس را بنوشید در حال حرف زدن در تریبون مجلس و بیان مشکلات شهرهایشان هستند نمیدانم چرا برخی نمایندگان کلا حرف نمیزنند عجبا

پاسخ