jalil-ziapur

ˈ قوقولی قو خروس می خواند ، از درون نهفته خلوت شبˈ

نام ˈ جلیل ضیاپور ˈ پدر نقاشی نوین ایران که می آید ناخودآگاه به یاد این شعر نیما می افتم ˈ قوقولی قو ، خروس می خواند از درون نهفته خلوت شبˈ .

نمی دانم انتخاب نام ˈ خروس جنگی ˈ برای انجمنی که ضیاپور برای نقد جامعه از خود بیگانه ی انگشت به دهان فرنگ انتخاب کرده بود، سبب این یاداوری است یا نقش ضیاپور در نمایاندن راه صحیح گام نهادن در مسیر هنر نوین ایران در عین ارج نهادن و درس گرفتن از هنر اصیل کشورمان .

ضیاپور ، پس از ورود به مدرسه صنایع مستظرفه قدیمه و فراگیری تذهیب، نقش قالی، مینیاتور، کاشی کاری و نگارگری در سال ۱۳۲۰ به دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران راه یافت و با شوقی فراوان، رشته های تزئینات داخلی، دکوراسیون، نقاشی و مجسمه سازی را آموخت.

گرچه وی در سال ۱۳۲۴ پس از احراز رتبه نخست در مقطع لیسانس از دانشگاه تهران از طریق بورس دولت فرانسه برای تحصیل عازم دانشکده ملی و عالی هنرهای زیبای پاریس – بوزار شد ، اما در بازگشت ، هنرمندی از خودبیگانه و شیفته و مفتون غرب نبود.

او مقلد آثار هنرمندان فرنگ نشد بلکه دانش هنری و تکنیکهای نقاشی غرب را با روح و فرهنگ و سنت شرقی در هم آمیخت. در آثار او بن مایه هنر ایرانی به ویژه کاشیکاری را در عین تاثیرپذیری از کوبیسم می توان دید.

ضیاپور معتقد بود ،ˈ یک قالی ایرانی نقش ترکمن، از نظر اصول توزیع و ترکیب رنگ ها، چه فرقی با یک پرده ی نقاشی آبستره دارد؟ˈ

تقسیم بندی صفحه نقاشی هایش به خانه های مربع شکل از سویی هنر کاشیکاری ایران را بازتاب می دهد و از سوی دیگر شبیه پنجره های کوچکی است که از آن می شود به جهان نگریست.

چهارخانه هایی که وی در قاب آنها تصویرهای گوناگون را می سازد به سان پنجره هایی هستند به سوی دنیایی که نقاش از دریچه چشم خود می بیند.

ترکیب رنگها بسیار دقیق و در عین حال طبیعی و چشم نواز است . زن بعنوان یک انسان پویا و نه به عنوان یک عنصر جذاب نقش مهمی در آثار او دارد .

زنهای آثار ضیاپور جریان زندگی را به تصویر می کشند. گل بهار زن گیلانی ، زنان عشایر، زن کرد قوچانی ، دختر لر و زن بلوچ همگی گویا کانون حرکت و پویایی و انرژی زندگی هستند.

گرچه وی مدرنیته را به نقاشی ایران وارد و مسیر صحیح نقاشی نوین ایران را ترسیم کرد اما بر عکس بسیاری که مدرنیسم را در آنچه غیرقابل فهم برای مردم است می دانند، تم اصلی آثار او از زندگی روزانه مردم است و شاید همین درک آثار او را برای مخاطب ساده و در عین حال دلپذیر می کند.

ˈمن و پرواز ˈ و ˈدنیای درون ˈ روایت ساده ای از جهان ضیاپور به مدد رنگ و خطوط است.

ضیاپور هم رنگ را و ترکیب بندی را می شناسد و هم با مردم و فرهنگ و آداب این سرزمین آشناست.

او در ۵ اردیبهشت ماه ۱۲۹۹ در بندر انزلی متولد شد و پس از به پایان رساندن تحصیلات مقدماتی در محل زادگاه، در سال ۱۳۱۷ به منظور ادامه و فراگیری علوم مورد علاقه رهسپار تهران شد.

وی سال ۱۳۷۴ در سخنرانی اش با عنوان «اشاره‏ای به رنگ و رنگ‏آمیزی و اثر روانی آن در هنر نقاشی» می گوید : نقاش هنرمند ( و مردم ما که ذاتاً دارای ذوق هنری هستند) باید تأثیرات رنگ ها را بر مبنای روان‏شناختی رنگ ها و نه از راه شناخت شکل ها درک کنند و بشناسند.

این رنگ ها که از کل هاله‏ی هر فرد به صورت «رنگی» تظاهر می‏کنند، قابل تفسیر، تعبیر، معنی، اثر پذیری، اثر دهی، الهامگیری و القاء هستند. بنابراین رنگ وسیله‏ی اصلی شناخت هویت و شخصیت انسان است.

وی در این سخنرانی نتیجه می گیرد که : رنگ‏آمیزی ما به ویژه در مساجد، چنان است که عینیت‏ها به یکپارچه ذهنیت القایی بدل شده‏اند و زمینه‏هایی از رنگ های فیروزه‏ای، لاجوردی و سورمه‏ای سنگین کاشی‏ها، عمق تپش حیات را توجیه می‏کنند و رنگ های یاقوتی و شگرف، جوشش حیات فکری را عرضه می‏کنند و رنگ ها هر یک به شکلی نیرو می‏گیرند و نقوش پر شکوه هر کاشی با شکوه رنگ های ریزه پا که هر یک به شکلی بر جان می‏نشینند، در مجموع آنها را شکوهمندتر عرضه می‏کنند و یکپارچگی و شکوه همگانی به مانند همنوازی عظیمی فراگیر، تپش حیات را بالا می‏برند و پر ابهت‏تر و با معناتر، اندیشه را اوج و عروج می‏بخشند.

پرویز کلانتری از نقاشان نوگرای ایران در باره ضیاپور گفته است :«جلیل ضیاپور» در شکل گیری ذهنیت و هنر مدرن ایران نقش بسزایی داشت. او با راه اندازی انجمن «خروس جنگی» در برابر تمام سنتهای متدوال قد علم کرد. ˈ

نشریه اخبار هنر و هنرمندان در سال ۱۳۳۹ در مورد کارهای ضیاپور نوشت : آثاراین هنرمند به علت دارا بودن مضامین اصیل ایرانی و شیوه ی خاص نقاشی میان هنردوستان معروفیت دارد.»

استاد مهدی حسینی نیز در مورد آثار ضیاپور می نویسد : در حقیقت پرده ی « زینت خاتون» بیانیه ی عینی رسالات و نظریات استاد ضیاءپور از سال ۱۳۲۷ و به ویژه در نشریه ی خروس جنگی به شمار می آید و پرده « زن کرد قوچانی» حاصل عملی تحقیقات و مطالعات مردم شناسانه ی وی در پیوند با اقوام مختلف این کشور بود.

تعریف پدر نقاشی نوین ایران از هنر این گونه است که ˈ هنرمندان، بستگی‏ها، عادات و خاطرات را به علت برخوردهای متقابل در زندگانی اجتماعی، در خود ذخیره دارند و آنها را به صورتی لازم تنظیم کرده به نمایش می‏گذارند. هرگاه افراد آنها را استنباط کنند لذت می‏برند و زیبا خطاب می‏کنند. پس در حقیقت زیبایی لازم را هنرمندان ترکیب می‏کنند و این ترکیب کردن همان ایجاد کردن است، زیرا معنی ایجاد کردن در هنر این است که صور منتخب موضوعات ویژه، به وسیله ی هنرمند، ماهرانه ترکیب شوند. (در این وقت ایجاد یک زیبایی هنری شده ‏است).ˈ

کارشناسان هنری می گویند : ˈجلیل ضیاپورˈ به دلیل استفاده از اشکال هندسی و هنر تزئینی که برگرفته از دست مایه های ایرانی و نیز تقسیم بندی هایی به روش کوبیسم و در انداختن طرحی نو به عنوان پدر هنر نقاشی ایران محسوب می شود .

به گفته آنها ، ˈنقاشی های جلیل ضیاءپور دارای شیوه ای شخصی و به دور از تقلید است و به اذعان بزرگان این رشته هر کدام نه تنها پشتوانه ملی فرهنگی، بلکه ثروت ملی محسوب می شود.ˈ

استاد جلیل ضیاپور ، پدر نقاشی نوین ایران؛ ۳۰ آذرماه ۱۳۷۸ دیده از جهان فروبست اما تاثیر وی بر فرهنگ و هنر این دیار همواره مانا است.

هنرمندان بندرانزلی امسال برای گرامیداشت این استاد جشنواره ای را برنامه ریزی کرده اند که دبیرخانه آن از امروز شروع به فعالیت کرد.

منبع: خبرگزاری ایرنا – بندر انزلی

ارسال دیدگاه

کاربر گرامی انزلی کلاب لطفا عدد را در کادر زیر وارد کنید *

عرفان نوروزی

۶ اردیبهشت ۱۳۹۲

وقتی این مطالبو می خونم از خودم خجالت می کشم که چرا راه این آدمای بزرگ رو ادامه نمی دیم.
از صبح بیدار می شیم صبحانه و نهار و شام بعد کامپیوتر و ف…. ب…. بعدشم خواب

پاسخ

a.n.z پاسخ در تاريخ اردیبهشت ۷ام, ۱۳۹۲ ۰۱:۰۵:

:inlove:
حیف اینجا like نداره بجاش شتاره زدم :-D

عرفان نوروزی پاسخ در تاريخ اردیبهشت ۷ام, ۱۳۹۲ ۰۱:۲۳:

:) دست و پنجه شما درد نکنه

مژگان

mojshekan پاسخ در تاريخ اردیبهشت ۹ام, ۱۳۹۲ ۱۴:۰۴:

تو یه دریایی و رقیب نداری :-D یعنی عاشق کامنتاتم دیگه ای ان زد :-D

a.n.z پاسخ در تاريخ اردیبهشت ۹ام, ۱۳۹۲ ۱۷:۰۸:

:blush: :silly:

Anzali Free Zone

Shahin

۶ اردیبهشت ۱۳۹۲

افتخار شهر انزلی هستن . خدا رحتمشون کنه …

پاسخ